Error in INSERT INTO hit  (site,class,class_id,specificatie,ip,datum) VALUES ('1','artikel','187','','54.204.127.59',NOW()): Duplicate entry '1113858' for key 'PRIMARY'
2009-07/08 Minderjarigen en seks - Jeugdrecht.be geeft praktijkwerkers een antwoord op vragen over rechten van jongeren
Afdrukken

2009-07/08 Minderjarigen en seks

Sabine en Amina zijn twee vriendinnen van 17 en 15 jaar. Zij stellen seksuele handelingen met elkaar. Mogen zij dat juridisch gezien?


Rutger is 25 jaar. Hij is verliefd geworden op Aziza van 15 jaar. Haar ouders zijn fel gekant tegen deze relatie, maar Aziza is de afgelopen vakantie met Rutger naar Spanje gegaan: zonder te verwittigen was ze weg. Wat kan er gebeuren?

 

Verkrachting of aanranding van de eerbaarheid

Het recht stelt bepaalde seksuele handelingen en/of seksuele handelingen met bepaalde personen strafbaar. Afhankelijk van het soort misdrijf, zijn andere straffen bepaald.

 

Seks is op zich niet strafbaar. Wanneer seksuele handelingen met dwang of geweld gebeuren, bestraft het recht dit als ‘gewone’ aanranding of verkrachting.

De strafwet maakt een onderscheid naargelang er sprake is van seksuele penetratie of niet. Men spreekt van aanranding van de eerbaarheid of van verkrachting.


Er is sprake van "aanranding van de eerbaarheid" wanneer handelingen de seksuele integriteit van een persoon aantasten. De interpretatie van wat aantasting van die seksuele integriteit is, evolueert in tijd en omstandigheden.


Van "verkrachting" is slechts sprake wanneer er seksuele penetratie van welke aard en met welk middel ook wordt gepleegd op een persoon die daar niet in toestemt.

 

Naast deze “gewone” aanrandingen of verkrachtingen voert de wet ook de aanranding en de verkrachting “bij gelijkstelling” in. Minderjarigen onder een bepaalde leeftijd kunnen juridisch geen toestemming geven voor seks. Seksuele handelingen (al dan niet met penetratie) met deze minderjarigen zijn dan steeds strafbaar, ook al vond de jongere het okee of nam hij/zij zelf het initiatief.

 

Noch bij verkrachting, noch bij aanranding van de eerbaarheid gaat het om een zogenaamd "klachtmisdrijf". Dat betekent dat eender wie een klacht kan indienen en dat het parket ook zonder klacht kan vervolgen.

 

Minderjarigen die jonger zijn dan 14 jaar kunnen geen toestemming geven voor "handelingen die hun seksuele integriteit aantasten".

 

Geslachtsgemeenschap met een jongere onder de 14 wordt juridisch steeds als een "verkrachting" beschouwd. Is er geen penetratie, dan kan seks onder de 14 enkel vervolgd worden als aanranding van de eerbaarheid.


Vanaf 14 jaar kan een jongere wel toestemmen met seksuele penetratie. De partner kan dan niet vervolgd worden voor verkrachting, maar wel voor aanranding van de eerbaarheid.
In een arrest van 4 juni 2009 stelde het Grondwettelijk Hof  dat: “Een daad van seksuele penetratie, gepleegd op een minderjarige persoon van veertien tot zestien jaar, kan immers, naar gelang van de omstandigheden, een aanranding van de eerbaarheid vormen, zelfs indien het slachtoffer op een vrije en vrijwillige wijze daarin heeft toegestemd.”

 

De contradictie in de wet bestaat erin dat jongeren vanaf 14 wel toestemming kunnen geven voor geslachtsgemeenschap maar dat tot 16 jaar elke seksuele omgang niettemin strafbaar blijft als "aanranding van de eerbaarheid". Dat geldt niet alleen als een volwassene seks heeft met een partner jonger dan 16, maar ook als beide partners bijvoorbeeld minder dan 16 jaar zijn. Beiden kunnen dan op het matje geroepen worden bij de Jeugdrechter wegens het begaan van een als misdrijf omschreven feit (nl. aanranding of verkrachting).


Er is met andere woorden geen uitzondering voor seks(uele spelletjes) tussen leeftijdsgenoten. Ook het leeftijdsverschil is voor het strafrecht geen criterium.


Seksualiteit tussen familieleden

De wet op de strafrechtelijke bescherming van minderjarigen heeft de strafbaarstelling van seksuele handelingen met ‘gezinsleden’ uitgebreid. Meer daarover lees je in het artikel 2009-07/08 Seks tussen familieleden.

 

Samenvattend

 

Seks met toestemming
jonger dan 14 jaar tussen 14 en 16 jaar tussen 16 en 18 jaar

zonder penetratie

aanranding aanranding enkel strafbaar tussen gezinsleden

met penetratie

verkrachting aanranding enkel strafbaar tussen gezinsleden

 

 

 

 

 

 

 

CASUSOPLOSSING

Amina is niet strafbaar, maar Sabine kan worden vervolgd wegens aanranding van de eerbaarheid op Amina.

 

Rutger is mogelijk strafbaar wegens aanranding van de eerbaarheid van Aziza als zij seks met elkaar hebben gehad. Als Aziza toestemde met geslachtsgemeenschap, is er geen sprake van verkrachting. De ouders van Aziza kunnen klacht neerleggen tegen Rutger. Hun aanpak van hun dochter kunnen zij ter sprake brengen hetzij bij een opvoedingswinkel, een centrum voor algemeen welzijnswerk, een comité voor bijzondere jeugdzorg… Afhankelijk van de situatie kan er mogelijk (gedwongen) hulpverlening opgestart worden voor Aziza.

 

 
Dit artikel is een volledige herwerking van 2001-05/06 Seks en leeftijd en 2002-09/10 Seks en strafrecht
 
 
Auteur: Min Berghmans, jurist vzw OSBJ

 


Bronnen: 
  • Artikel 372 van het Strafwetboek :

« Elke aanranding van de eerbaarheid, zonder geweld of bedreiging gepleegd op de persoon of met behulp van de persoon van een kind van het mannelijke of vrouwelijke geslacht beneden de volle leeftijd van zestien jaar, wordt gestraft met opsluiting van vijf jaar tot tien jaar.
De aanranding van de eerbaarheid, zonder geweld of bedreiging door een bloedverwant in de opgaande lijn of adoptant gepleegd op de persoon of met behulp van de persoon van een minderjarige, zelfs indien deze de volle leeftijd van zestien jaar heeft bereikt, maar niet ontvoogd is door het huwelijk, wordt gestraft met opsluiting van tien jaar tot vijftien jaar.
Dezelfde straf wordt toegepast indien de schuldige hetzij de broer of de zus van het minderjarige slachtoffer is of ieder ander persoon die een soortgelijke positie heeft in het gezin, hetzij onverschillig welke persoon die gewoonlijk of occasioneel met het slachtoffer samenwoont en die over dat slachtoffer gezag heeft »

  • Artikel 375 SW:

«Verkrachting is elke daad van seksuele penetratie van welke aard en met welk middel ook, gepleegd op een persoon die daar niet in toestemt.

Toestemming is er met name niet wanneer de daad is opgedrongen door middel van geweld, dwang of list of mogelijk is gemaakt door een onvolwaardigheid of een lichamelijk of een geestelijk gebrek van het slachtoffer.

Met opsluiting van vijf jaar tot tien jaar wordt gestraft ieder die de misdaad van verkrachting pleegt.

Wordt de misdaad gepleegd op de persoon van een minderjarige boven de volle leeftijd van zestien jaar, dan wordt de schuldige gestraft met opsluiting van tien jaar tot vijftien jaar.

Wordt de misdaad gepleegd op de persoon van een kind boven de volle leeftijd van veertien jaar en beneden die van zestien jaar, dan wordt de schuldige gestraft met opsluiting van vijftien jaar tot twintig jaar.

Als verkrachting met behulp van geweld wordt beschouwd elke daad van seksuele penetratie, van welke aard en met welk middel ook, die gepleegd wordt op de persoon van een kind dat de volle leeftijd van veertien jaar niet heeft bereikt. In dat geval is de straf opsluiting van vijftien tot twintig jaar.

De straf is opsluiting van twintig jaar tot dertig jaar, indien het kind geen volle tien jaar oud is »

  • Grondwettelijk Hof nr. 93/2009, 4 juni 2009 (prejudiciële vraag), Juristenkrant 2009 (weergave VANDROMME, S.), afl. 192, 5
  • Liesbet STEVENS, ‘Strafrecht en seksualiteit. De misdrijven inzake aanranding van de eerbaarheid, verkrachting, ontucht, prostitutie, seksreclame, zedenschennis en overspel’, Intersentia, Antwerpen, 2002, 601 p.
 
Andere artikels op jeugdrecht.be:

 

Interessante info en links:
  • www.sensoa.be  Alles over seks: vanaf welke leeftijd mag je seks hebben
  • Jeugd en Seksualiteit maakte een dossier “Klaar voor seks”? Je vindt dit dossier in het Cahier Jeugd en Seksualiteit (Rep & Roer 14). Dit nummer kan je verkrijgen via www.jeugdenseksualiteit.be (bij het begeleidersgedeelte onder publicaties).
  • TvW, jg. 28, nr. 264, december 2004  Themanummer: Horen, zien en… spreken! Omgaan met (vermoedens van) seksueel grensoverschrijdend gedrag

 

 

TREFWOORDEN

Seksualiteit
Strafrecht

>> Terug

Afdrukken
Verstuur deze pagina


Deze website kwam tot stand met de steun van de Vlaamse Gemeenschap - IVA Jongerenwelzijn.
De Vlaamse Gemeenschap is niet verantwoordelijk voor de inhoud ervan.